عبد الرضا سالار بهزادى

167

بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )

مىكند . با جعل اين سند و بدهكار شدن سعد الدوله به ديوان ، آن سال تمامى املاك او از كرمان تا چاه ملك براى رسيدگى به حسابها و روشن شدن وضعيت بدهى او توقيف شدند . مرحومه بىبى سلطنت امير بهزادى - كه خداوندش بيامرزد و روانش را شاد دارد - به نقل از مادرش مرحومه بىبى فاطمه دختر ارشد سعد الدوله روايت مىكرد كه آن سال از تمامى املاك سعد الدوله حتى يك بار آرد يا گندم به آنها نرسيد . در نتيجهء همين سندسازى سرانجام قسمت اعظم بهترين و مرغوب‌ترين املاك سعد الدوله منجمله قراء مرادآباد ، ضياءآباد ، فتح‌آباد ، ابراهيم‌آباد ، علىآباد ريگان ، حسين‌آباد ريگان ، جز انخاص ، همت‌آباد ، و . . . واقع در نرماشير و مالكيت او از قريهء دارزين و غيره همه توسط دولت به فروش رسيدند و يا به صورت خالصهء ديوان درآمدند . البته اين داستانى بود كه تا همين چند سال قبل بدون ذرّه‌اى ترديد مورد قبول همگان بود ، امّا پس از انتشار سفرنامهء فيروز ميرزا فرمانفرما و شرح مذاكرات سعد الدوله و فرمانفرما دربارهء حقوق و مواجب سربازان ابو ابجمعى سعد الدوله ، و نوشته‌اى كه مطابق شرح فيروز ميرزا ، ابراهيم خان به او سپرد كه اگر ديوان حقوق سربازان را يك ساله قبول نكند ، سعد الدوله سه ماه آن را خود بپردازد ( سفرنامهء بلوچستان ، ص 65 ) نگارنده را ظن قوى بر آنست كه ماجراى جعل سند و مصادرهء املاك سعد الدوله پس از مرگش بدون ارتباط با سند سپرده شده به فيروز ميرزا نبوده و احتمالا ناصر الدوله با صلاحديد فيروز ميرزا فرمانفرما نوشته‌اى را كه سعد الدوله در منزل سنگ سفيد سپرده بود كافى براى طلب‌خواهى دولت ندانسته و براى وصول آنچه كه به موجب آن سند مىپنداشت ابراهيم خان به ديوان بدهكار است و به احتمال قوى براى جبران بدهى احتمالى خود ناصر الدوله به ديوان ( چرا كه مبلغ چهل هزار تومان براى تأديهء حقوق سه ماه در سال سربازان به مدّت چهار سال كه از تاريخ نوشتهء سنگ سفيد مىگذشت بسيار گزاف مىنمايد ) و نيز براى انتقام‌جويى از دختران و دامادهاى سعد الدوله اقدام به جعل سند كذايى به ترتيبى كه شرح آن گذشت نمود . به هرتقدير ، پس از مرگ سعد الدوله قسمت عمدهء املاك وى به شرحى كه گذشت توسط دولت يا به فروش رسيد ، و يا به صورت خالصهء دولتى درآمد . بخشى از اين املاك مانند جزانخاص ( يا به اصطلاح متداول گزان خواست كه مرحوم فيروز ميرزا در صفحهء 16 سفرنامهء خود به اشتباه « گرم خواست » ذكر نموده است ) ، فتح‌آباد ، بخشى از دارزين ، سلطان‌آباد ، سعدآباد ، عبدون ، ووو . . . بعدها توسط دختران و دامادهاى مرحوم سعد الدوله ، و يا بعدا توسط مرحوم سالار اسعد ( على اكبر خان سالار بهزادى ) نوهء سعد الدوله دوباره خريدارى شدند . چند پارچه از آن املاك را نيز بعدا ديگر اقوام سعد الدوله خريدارى نمودند ، مانند علىآباد و حاجىآباد ريگان كه توسط اولاد حاجى على محمد تاجر از بستگان نزديك سعد الدوله خريده شدند و يا ابراهيم‌آباد ، علىآباد ، و حيدرآباد كه به ملكيت ابراهيم خان ميرپنجه ، برادر زين العابدين خان سعد الدوله و اولاد وى درآمدند . نگارنده و نيز معمرين مطلع خانواده را هيچگونه اطلاعى از مالكيت سعد الدوله در